woensdag 3 december 2008

Politiek in Thailand


Maandag 1 September 2008/2551 C o l u m n van Kees/Printen

Politiek in Thailand. Een vloek of een zegen voor het land?

Deze column 11 zou over de gezondheidszorg in Thailand gaan. Gezien de huidige onrust in Bangkok en andere plaatsen in Thailand, lijkt het mij een goede gelegenheid om eens de politiek en met name de politieke geschiedenis van Thailand eens te bekijken. Want ook de demonstraties van afgelopen week, ze duren nog voort tijdens het schrijven van deze column, hebben een geschiedenis. Het komt niet als een verassing uit de lucht vallen.Tot 1932 was de Koning in Thailand een absolute vorst. Zijn ministers waren dan ook adviseurs en de eindbeslissing lag altijd bij de koning. Er was geen parlement, dus van enige democratie was geen sprake.Omdat Thailand nooit een kolonie was van de wereldmogendheden, was er geen traditie van onafhanklijkeheids bewegingen en kon men niet naar het Moederland (Engeland, Frankrijk, Nederland) kijken hoe daar de parlementaire democratie in elkaar zat.
Men wist uiteraard wel hoe alles in zijn werk ging, maar echte kennis was er niet.Toch broeide het in Thailand. Men wenste toch op een of andere manier dat er meer democratie in het land kwam. Vooral de jonge officieren van het leger waren voor een constitutioneel monarchie.
In 1932 kwamen deze officieren via een geweldloze coup aan de macht en de Koning, op dat moment op vakantie in Hua Hin, kreeg de mededeling dat hij als constitutioneel monarch naar Bangkok kon terugkeren of als ambteloos burger in Hua Hin kon verblijven. De Koning koos voor het eerste.


Hij abdiceerde echter snel, omdat hij behoorlijk gespannen verhoudingen had met de machthebbers. In zijn abdicatiebrief schreef hij: “Ik ben bereid om de macht die ik vroeger had over te dragen, maar ik ben niet bereid die macht over te dragen aan diegene die deze macht op autocratische wijze uitvoert, zonder de bevolking erin te betrekken”.Deze zinsnede wordt tot op heden gebruikt door de critici die het langzame proces van democratie in Thailand becritizeren. Plus dat deze zinsnede altijd gebruikt wordt als er een coup gepleegd word.De “jonge honden” die de coup in 1932 pleegde produceerde in december 1932 een grondwet met een parlement, die deels gekozen, deels aangewezen werd. Zij beloofde dat er volledige democratie zou komen, zodra de helft van de bevolking basis onderwijs had genoten. Al gauw ontstonden conflicten binnen de groep officieren die een coalitie hadden gevormd met vier coalitiegenoten, t.w. Een civiele fractie gelid door Manopakorn Nititada, een senior militaire fractie geleid door Phahol, de junioren fractie van de militairen geleid door Luang Phibunsongkhramen de jonge civiele fractie, geleid door Pridi Phanomyong.Het eerste conflict ontstond doordat Pridi de opdracht kreeg een een nieuwe economisch plan voor het land te maken. Dat plan behelsde een behoorlijke nationalisatie van de landbouwgronden, nationalisatie van grote bedrijven en de ontwikkeling van hoger onderwijs. Dat plan werd door de andere drie fracties meteen verworpen als zijnde communistisch. Een oplettende lezer kan bemerken dat deze afwijzingingn, wat een hoger plan voor het land betekend nog steeds voortduurt in Thailand.Als gevolg van die afwijzing, volgde een coup waarin het leger het voor het zeggen kreeg.
Geen enkele civiele fractie werd meer toegelaten in het kabinet dat volgde.Intussen werd een coup beraamd door royalisten, met een prins, kleinzoon van Koning Mongkut, om de militairen te verdrijven. Deze mislukte, maar het prestige van de royalisten en dus ook de Koning kreeg en dieptepunt.In 1935 abdiceerde de Koning, toen hij in Londen was voor medische behandeling. Hij kon het niet eens worden over zijn taak als constitutioneel vorst. Als opvolger werd Prins Ananda Mahidol gekozen, de broer van de huidige Koning. Voor velen was de jonge leeftijd van de Prins ( 8 jaar) en zijn afwezigheid in Thailand ( hij verbleef in Zwitserland met zijn moeder) de reden om hem te kiezen als Vorst.
Hij liep dus niet in de weg voor de militairen.Het gevolg was wel, dat in Thailand een een soort half-dictatorschap kwam. De pers weer gemuilkorfd, er kwam maar een partij, “The Peoples Party”, maar de militaire behielden uiteindelijk de macht.Eindelijk werden in 1937 algemene verkiezingen gehouden, maar politieke partijen werden niet toegestaan. Dus waren de voorstander van militair gezag gekozen. Uit dit alles kwam Phibun als minister van defensie en de civiele fractie, geleid door Pridi als Minister van Buitenlandse Zaken naar bovendrijven als de grote machthebbers.Maar in 1938 kwam er een breuk tussen die twee en waren de militairen echt helemaal aan de macht.Phibun was een groot bewonderaar van Mussolini en zijn regime kreeg dan ook fascistische trekjes. Politieke tegenstanders werden opgepakt en berecht. Er werden 19 politieke tegenstander ter dood gebracht, de eerste politieke executies in meer dan honderd jaar in Thailand, de pers kwam onder censuur en er werd een ware hetze tegen de Chinese bevolkingsdeel gevoerd.
In 1939 wrd de naam van het land veranderd van “Siam” naar “Thailand”. Thailand betekend letterlijk “Land van vrije mensen”.De val van Frankrijk in 1940 was voor Phibun een godsgeschenk. Hij wilde de vernederingen van het begin van de eeuw, toen Thailand gebieden moest afstaan aan Frankrijk in Cambodja en Laos, uitwissen. Hij wilde weer een “Groot Thais Rijk”. Op 9 januari 1941 viel Thailand Zuid-Vietnam binnen en dat gaf weer de Japanners de gelegenheid om Noord-Vietnam, wat van Vichy-Frankrijk was te annexeren. De Japanners bemiddelde in het conflict tussen Thailand en Vietnam en er kwam een soort gewapende vrede.Intussen was de reputatie van Phibun tot grote hoogtes gestegen wegens het uitbreiden van het gebied van Thailand. De Verenigde Staten en Engeland hadden daar grote bezwaren tegen en de VS stopt de levering van olie aan Thailand.

Op 8 december 194 vielen de Japanners Thailand binnen en Phibun liet de Japanners vrije doortocht door Thailand. Als beloning mocht hij een marionetten regering vormen en delen van Birma (Shan-gebied) innemen. In januari verklaarde Phibun de oorlog aan de VS en Engeland.Intussen had zich een anti-Japanse beweging in de VS gevromd onder leiding van de Thaise ambassadeur, die geweigerd had de oorlogsverklaring aan de VS t overhandigen. In Thailand zelf was er een anti-Japanse beweging die geleid werd door Pridi, de vroeger politieke kameraad van Phibun. Deze beweging hadden wat kampen in Thailand en die werd bevoorraad door de VS.

Ook werden er krijgsgevangene door die beweging bevrijd en doorgestuurd. Officieren van deze beweging deden ook dienst in India onder Engels gezag.
De Japanners tekende in augustus de overgave en het bestuur over Thailand werd aan Engeland toevertrouwd.
De geallieerden beschouwde Thailand als een van de vijandige landen, maar de VS hadden geen sympathie voor het kolonialisme van Frankrijk en Engeland en stonden toe dat er een Thaise regering gevormd werd met Seni aan het hoofd.IN januari 1964 werden verkiezingen gehouden waarbij voor het eerst meerdere politieke partijen konden deelnemen. Pridi's partij won de verkiezingen en mocht een regering vormen.

In 1947 werden de gebieden die Phibun had ingelijfd weer teruggegeven aan Cambodja in ruil voor een vriendschapsverdrag met de VS en hulp uit de VS. De droom van een “Groot Thailand” was daardoor definitief van de baan.Intussen was de jongen Koning Mahidol in het land teruggekeerd, maar wed kort daarop vermoord. Drie leden van de hofhouding werden ter dood gebracht voor dit feit, maar vaststaat dat zij niet diegene waren die de moord pleegde. De aanleiding tot de moord is in nevelen gehuld en de toenmalige regering wilde eigenlijk er niets an doen. Pridi werd gedwongen af te treden als PM en een paar maanden van politieke onzekerheid ontstond. De militairen hervonden hun macht na de debacle van 1945 en in november 1947 volgde een militaire coup, die in maart 1948 Phibun terugriep uit zijn ballingschap.Phibun won de vriendschap van de VS wegens zijn anti-communistisch beleid waardoor vele politieke tegenstanders gedwongen waren in ballingschap te gaan of onder te duiken.
Er waren in 1948, 1949 en 1951 coup-pogingen van Pridi-aanhangers, die Phibun elke keer versloeg.In 1955 werd het duidelijk dat Phibun zijn tijd gehad had en jonge generaals en kolonels begonnen aan zijn stoelpoten te zagen. In 1949 was er een nieuwe grondwet en die verklaarde Phibun voor wet en wilde verkiezingen uitschrijven.
Maar de generaals waren er niet op uit om hun macht kwijt te raken en in 1957 eiste zij het ontslag van Phibun. Toen Phibun probeerde om de leider van de “jonge”garde te arresteren, volgende een bloedeloze coup en werd Thanom MP. Hij werd kort daarop opgevolgd door Sarit, de echte leider die achter die coup zat. In 1963 overleed Sarit en werd opgevolgd door ThanomSarit en Thanom waren de eerste leiders van Thailand die hun hele opleiding hadden gevolgd in Thailand zelf. Zij waren traditionisten en wilde de monarchie op een hoger vlak brengen. Bhumibol had de coup goedgekeurd en was geliefd bij de militairen. De grote verering van de Koning is eigenlijk in dit tijdperk gevormd.Toen de Vietnam oorlog begon werd Thailand een van de trouwste bondgenoten van de VS.
Zij zond troepen naar Vietnam en de VS gebruikte Thailand als vliegbasis voor zijn vluchten naar Vietnam.De Thaise bevolking kwam in aanraking met westerse culturele uitingen als eten, muziek, kleding en onderwijs. Tot die tijd had alleen de elite toegang tot hoger onderwijs, maar de invloed van de VS was erg groot en terwijl miljoenen dollars het land ingepompt werden, kregen de Thais een economische explosieve vooruitgang. Het betekende wel dat veel plattelanders naar de steden trokken en veel traditionele gebruiken in verval raakte. Dit vormde weer een botsing tussen de traditionalisten en de op westerse leest gestoeide pragmatische deel.Politiek bewustwording kwam vooral bij de studenten, die zagen dat andere studenten in andere landen in opstand kwamen tegen de gevestigde orde. Kwam erbij dat vele plattelanders zich bedrogen voelde door de overheid wegen niet-vervulde beloftes, toen er zoveel dollars het land in kwamen.Thanom, de premier kwam steeds meer onder druk te staan en de Koning vroeg toen dat het parlement maar weer hersteld moest worden. Eindelijk kwam er in 1968 een nieuwe grondwet en werden verkiezingen uitgeschreven voor het volgend jaar. De partij van de militaire junta won de verkiezingen en er werd niets veranderd in het land.Vreemd genoeg was het parlement niet altijd een rubber-stempel oor de regering. In 1971 dreigde het parlement de uitgave voor de militairen te verlagen. Thanom voerde een coup uit tegen zijn eigen regering en weer was Thailand onderhevig aan een militair bewind.Maar deze keer werkte het niet zo goed. De bevolking was er ontevreden over en de studenten werden steeds oproeriger. Ook weren corruptie-zaken aan de kaak gesteld.In oktober 1973 barste de bom. Enkele studenten werden de toegang to de universiteit ontzegd en werden gearresteerd. De protesten werden sterker, de studenten weren vrijgelaten, maar het kwaad was geschied. Op 14 oktober werd door de politie geschoten op studenten die het terrein van de universiteit niet konden verlaten door een blokkade op de weg. De politie schakelde het leger in en met tanks werden de student weggedreven. De koning opende de hekken van zijn paleis en de studenten kondern daardoor wegkomen, met achterlating van veel doden en gewonden. De Koning veroordeelde de actie en later die dag nam Thanom ontslag. De koning kwam op de TV en veroordeelde de actie van de regering, maar ook die van de studenten, Die moesten studeren, volgens hem.De opstand koste 1.577 leven.De opstand had geschiedenis gemaakt. Voor het eerst hadden de middenklasse (studenten en arbeiders) het gevestigd gezag aangevallen.Maar zoals vaak het geval is na een opstand werden in diverse verkiezingen de partijen het niet eens worden en waren er zwakke regeringen. Voeg daarbij de val van Cambodja, de val van Vietnam, de hogere olieprijzen in 1973 en het land was weereens rijp voor een militaire coup.De middenklasse had zich intussen afgewend van de protestbeweging van de studenten en het hoogtepunt was dat de studenten twee poppen ophingen waarvan een een vergelijkenis had met de Kroonprins. De Bangkok Post had in zijn editie van de volgende dag de foto zo “gedokterd” dat die pop echt leek op de Kroonprins. De studen werden beschuldigd van majesteitsschennis en de middenklasse vroeg de regering om voor eens en voor altijd de studenten een lesje te leren.Op 6 oktober vielen de militairen de campus van de studenten binnen en een bloedbad volgde. De militairen namen de macht over onder leiding van Thanin, een ultra-conservatieve ex-rechter.Een ware heksenjacht werd gemaakt op studenten, de media en het ambtenaren korps. Velen van hen vluchten de jungle in onder de vleugels van de Communistische partij en opereerde vanuit Laos. Andere verkozen ballingschap.In oktober 1977 vond een andere fractie van het leger het wel genoeg en er volgde een coup onder leiding van Generaal Krangsiak. In die tijd kwamen er ook vele vluchtelingen vanuit Vietnam en Cambodja. Ook kwam er een einde aan het bewind van de Rode Khmer Rouge in Cambodja.
In een verdrag met China werden deze zaken geregeld en konden veel van de ballingen weer terugkeren naar Thailand.Kriangsak werd gedwongen tot aftreden en werd opgevolgd door de opperbevelhebber Generaal PremTinsulanonda, een bewonderaar van het koningschap en een uitzondering: niet-corrupt.Prem en de Koning hebben een basis gelegd tot het vormen van politieke partijen.
Omdat Prem niet corrupt was en dus niet beïnvloedbaar was, lukte het hem om Thailand een wat stabiele staatsvorm te geven.Maar het zou Thailand niet zijn al in 1981 een coup werd gepleegd door jonge officieren.
Ze ontbonden het parlement en beloofde de broodnodige sociale hervormingen door te voeren. Maar zij hadden niet de steun van de Koning en toen Prem met de Koning naar Khorat ging, vielen de pro-royalisten Bangkok binnen en in een bloedeloze coup werd Prem weer PM. De studenen van de opstand kregen amnestie en keerden terug naar Thailand.Prem was ook diegene die de economische vooruitgang stimuleerde. Het land werd opengesteld aan toerisme en de economische groei was groot, Wel niet zo groot als Japan of Zuid-Korea, maar toch behoorlijk.Prem bleef PM voor meer dan acht jaar, een unicum in Thailand.In de verkiezingen van 1988 was Chatichai, een oud-generaal de overwinnaar, maar hij was geen succes. In tegenstelling tot Prem was hij corrupt en niet berekent voor zijn taak. Dus volgende in februari 1991 een coup, gepleegd door de factie van het leger die ontevreden was.Die beloofde een burger-regering, maar in feite was het een militaire junta. Weer waren het studenten en de middenklasse die daartegen in opstand kwamen. Het leger werd in gezet en er vielen vlen doden in het hart van Bangkok tijdens demonstraties. In die tijd was Samak, de huidge premier, minister van Binnenlandse Zaken.De Koning keurde de actie van het leger af en bekritiseerde de generaal in een tv-uitzending. Dit had tot gevolg dat beiden, de coup leiders, ontslag namen en in ballingschap gingen.
De democratische partij, die al een lange tijd bestond, wonnen de verkiezing van 1992 onder Chuan Leekpai. Hij was een goed administrateur, mar geen vernieuwer. Komt daarbij dat de basis van de democratische partij in Bangkok en het zuiden ligt. Dus voor het platteland had die partij geen aandacht.Tijdens de Aziatische economische crisis van 1998 kwam Chuan weer aan he bewind, nadat hij een jaar langs de zijlijn had gestaan. Hij verbeterde de economische situatie, maar deed niets aan de armoede, corruptie, misdaad enz. Een van zijn ministers, Thaksin Sinawatra richte een partij op, Thai Rak Thai, “Thailand voor de Thais”. Een populistisch politieke partij die aan de plattelandsbevolking bergen van goud beloofde, corruptie zou bestrijden en de misdaad te lijf wilde gaan.

In de verkiezingen van 2001 kreeg Thaksin een overweldigende meerderheid in het parlement. Nog nooit had een partij in Thailand zo'n meerderheid.Thaksin hielp de Thaise economie goed en het land had een economisch voorspoed. Tevens had hij veel aandacht voor de plattelandsbevolking en bracht hij dat segment van de bevolking op de politieke kaart.Thaksin was zelf een zeer rijk man, eigenaar van het mobiele netwerk van Thailand. Als Premier mocht hij gen aandelen bezitten, dus verdeelde hij dat onder familieleden, kennissen en bedienden.Thaksin was en is mateloos populair bij de plattelandsbevolking van het Noorden en Noord-Oosten van Thailand. Dat is zijn basis.In december 2005 begon Sonthi, jawel dezelfde Sonthi die nu demonstreert in Bangkok, een anti-Thaksin campagne omdat Thaksin volgens Sonthi corrupt was. Die beschuldiging slaat op bijna elke Thaise politicus.Thaksin besloot om zijn aandelen in zijn bedrijf te verkopen aan een bedrijf. De winst van deze verkoop hoefde Thaksin en de zijnen, volgens de Thaise wetgevn, niet aan de belasting aan te geven. Maar Sonthi bleef er op hameren dat Thaksin en de zijnen het land voor vele miljoenen hadden benadeeld en op vele projecten steekpenningen hadden geind. De demonstraties breide in Bangkok uit en in februari 2006 werden er tussentijdse verkiezingen gehouden. Die werden een overwinning voor Thaksin, maar in die verkiezingen werden door alle partijen zoveel oneerlijkheid ten toon gespreid dat die verkiezingen ongeldig werden verklaard. De oppositie had trouwens die verkiezing geboycot, maar deed alles om kleine partijen de bewegen om ook die verkiezingen te boycotten.

In september 2006 werd er door de militairen de 19de coups sinds 1932 gepleegd en kwam een soort burger-militair bewind aan de macht, maar de coup-plegers waren e echte machthebbers.Intussen werd de Thai Rak Thai partij verboden en werden 150 van haar bestuursleden geschorst voor 5 jaar. Waaronder ook Thaksin. Die verbleef in het buitenland.Er werd een nieuwe partij opgericht, de PPP, met als leider Samak Sunderavej.Deze partij won de verkiezingen van december 2007 en de PPP is met een vijftal andere partijen de regering van Thailand.Velen beschouwen de PPP en Samak als een kloon van de partij van Thaksin en weer kom die figuur van Sonthi boven water drijven om demonstraties te houden tegen deze regering en Samak in het bijzonder. Wel moet worden gezegd dat Sonthi een tegenstander was van de militaire coup.Zijn PAD, een buiten-parlementaire beweging, is nationalistisch, wil voor een deel een een aangewezen parlement en heeft de Koning als leider van het land. Dit is een korte beschrijving van de roerige politieke geschiedenis van Thailand.Dat de politiek van Thailand voor een bezoeker an Thailand een worst zal wezen is begrijpelijk. Men komt hier alleen een paar weken op vakantie en gaat dan weer terug naar het thuisland.Ik pretendeer zeker niet dat dit verhaal volledig is. Hele boekwerken zijn er geschreven over de jaren 1932-2008. Uit de naslagwerken die ik raadpleegde is dit een korte samenvatting. Wat mijn bedoeling met dit stukje is dat de bezoeker, maar ook de ex-pat een beetje inzicht krijgt wat de politiek in Thailand betekend en een beetje begrijpt waarom het altijd zo roerig is in de politiek hier.Democratie in Thailand heeft vrijwel geen geschiedenis.

In tegenstelling tot Europa en andere westerse landen heeft democratie niet de tijd om te groeien.Voeg daarbij de allesoverheersende rol van de militairen. De militairen denken dat zij de enige zijn die het land kunnen redden van chaos, geschapen door de politici. Dus zijn er 19 coups sinds 1932 en in de toekomst zullen er nog wel meer volgen. Je kunt het bijna Thaise folklore noemen, ware het niet dat de bevolking meestal het haasje is. Geen enkele coup heeft een verbetering gebracht voor de bevolking. Maar ook de politici zijn corrupt, hebben weinig visie en voeren een populistisch politiek. Zij beloven veel, maar even bij de waan van de dag.
De rol van de diverse koningen heb ik niet zoveel ter sprake gebracht.
Deels omdat de Koning een constitioneel vorst is en deels omdat de invloed van de Koning achter de schermen bleef.
Dat met name Bhumibol erg veel invloed had en die ook uitoefende, staat vast. Maar zijn rol blijft in nevelen gehuld, want hij is immers een constituioneel vorst. Ik geloof dat na zijn dood veel van zijn invloed en het uitoefenen ervan publiek zal worden. Maar niets is zeker in Thailand.Downloaden en printen column11.pdf (60.8K)De volgende column zal dan toch echt over de gezondheidszorg van Thailand gaan.!!!

www.thailandgek.nl
Posted by Picasa

Geen opmerkingen: